PAROWÓZ POSPIESZNY Pm 36
WERSJA AERODYNAMICZNA

MODELARZ 12/76, 1/77

Zgodnie z informacją zamieszczoną w "Modelarzu" nr 8 i 9/75 przedstawiam dokumentację modelarską parowozu pośpiesznego Pm-36 w wersji aerodynamicznej.
W latach trzydziestych czołowe zakłady produkujące parowozy, zaczęły stosować w parowozach pośpiesznych linie opływowe (aerodynamiczne). Opór powietrza, którego nie brano pod uwagę przy szybkościach mniejszych, zabierał dużo mocy parowozom przy szybkościach większych, gdyż wzrasta on proporcjonalnie do kwadratu szybkości. Dając wyraz dążeniom konstruktorów Fabryka Lokomotyw w Chrzanowie wyprodukowała parowóz o kształtach aerodynamicznych. Kształty parowozu ustalono na podstawie badań przeprowadzonych w Instytucie Aerodynamicznym Politechniki Warszawskiej przy współudziale profesorów Xiężopolskiego (konstrukcja) i Zembrzuskiego (kształty aerodynamiczne).

W wyniku badań przeprowadzonych w tunelu aerodynamicznym uzyskano zmniejszenie oporu powietrza o 48% przez zastosowanie otuliny aerodynamicznej, wygładzenie jej powierzchni i zaokrąglenie krawędzi, aby powietrze łagodnie ślizgało się (opływało) parowóz. Tender również okryto całkowicie otuliną, z tyłu zastosowano harmonię w celu złączenia pierwszego wagonu, a tym samym usunięcia szkodliwych wirów powietrza, które zwykle powstają za tendrem. Tender typu 32D 36, do nabierania wody posiada klapy boczne z obu stron, otwierane na zewnątrz z budki maszynisty. Ładowanie węgla odbywa się przez otwór w górnej części tendra, zamykany przesuwaną klapą. Z tyłu tendra jest umocowana drabinka umożliwiająca wejście na dach. Połączenie parowozu z tendrem za pomocą sprzęgła głównego i dwóch sprzęgieł zapasowych z urządzeniem resorowym. Wewnątrz tendra umieszczono nieznaną u nas do tej pory przesuwnicę węgla.
W celu umożliwienia dostępu do poszczególnych części zasłoniętych otuliną, zastosowano w niej klapy, po otwarciu których dostęp był całkowicie wygodny. Dostęp do dymnicy jest umożliwiony po odchyleniu na boki dwóch połówek części półkolistej otuliny, z przodu na zawiasach. Duże wykroje wykonane w ostojnicy belkowej o grubości 80 mm, zmniejszają jej ciężar i dają dobrą widoczność wszystkich mechanizmów.
Drążek nastawnicy dla zachowania kształtu aerodynamicznego przeprowadzono pod pokładem parowozu.

Parowóz pośpieszny serii Pm-36 (wersja aerodynamiczna) jest szczytowym osiągnięciem polskiej myśli konstrukcyjnej w technice kolejowej lat międzywojennych, czego dowodem był złoty medal, jaki Polsce przyznano za ten parowóz w 1937 r. na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu.

DANE TECHNICZNE:

OPIS BUDOWY

Model parowozu pośpiesznego serii Pm-36 (wersja aerodynamiczna) wykonujemy identycznie jak wersję klasyczną w "Modelarzu" nr 8 i 9 1975 r. Podstawowe materiały potrzebne do jego budowy to: cienka ocynkowana blacha stalowa, o grub. 0,3 mm, blacha mosiężna o grub. 1 mm i drut miedziany o średnicy 0,4-0,5 mm. Wiele części jest wspólnych dla obu wersji (np.: kompletne podwozie z układem jezdnym, zestawy kołowe, wózki tendra itd). Szczegółowy wykaz części wspólnych i nowych podano w tabelce przy końcu opisu. Dla wygody modelarzy zachowano numerację z poprzedniego opisu.
Podstawową trudnością przy wykonywaniu tego modelu będzie właściwe ukształtowanie otuliny lokomotywy i tendra. Zmienne przekroje, duże ilości promieni i krzywizn zmuszają nas do wykonywania sporej ilości nacięć, odpowiedniego kształtowania, wyginania, a następnie zalewania wszystkich nierówności sporą ilością cyny. Oczywiście wszystkie miejsca lutowane trzeba dokładnie opiłować i wygładzić. Zaletą modelu jest brak klasycznego kotła i wszystkich elementów z nim związanych, jak również duża wolna pnestrzeń pod otuliną, pozwalajaca na zastosowanie dużego mocnego silnika.

MALOWANIE MODELU

UWAGI KOŃCOWE

Dokumentacja modelarska składa się z 4 arkuszy, które przedstawiają w kolejaości:
arkusz 1 - podstawowe rzuty i przekroje parowozu z wymiarami (na arkuszu pokazano dodatkowe szczegóły umożliwiające budowę modelu w większej skali), arkusz 2 - podwozie z układem jezdnym i napędowym,
arkusz 3 - kompletna otulina wraz z budką maszynisty,
arkusz 4 - tender.

Model parowozu proponuję wyposażyć w oświetlenie elektryczne, umieszczając w reflektorach żarówki "PIKO". Staranne wykonanie parawozu wzbogaca naszą kolekcję o wspaniały model, zaspokajający gusty najwybredniejszych modelarzy.

Andrzej Balcerzak, MODELARZ 12/76, 1/77